Imieniny: Bernarda, Sabiny i Samuela

RSS

Biuletyn Informacji Publicznej

A+ A-

Logo oficjalnego serwisu internetowego Urzedu Miasta Sieradz

Historia miasta

Sieradz - nazywany na przestrzeni dziejów Sira, Syraz, Syradz, Sirazia, Siracz, Siradia, Syradzs - jest jednym z najstarszych miast w Polsce. Najdawniejsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z VI-VII w. W XI w. powstał tu gród kasztelański i podgrodzie. W źródłach pisanych Sieradz pojawia się w 1136 roku, kiedy w tzw. bulli gnieźnieńskiej wymienia go papież Innocenty II.„(…) Dlatego czcigodny bracie Jakubie, przychylamy się łaskawie do twoich próśb i kościół gnieźnieński, któremu za sprawą Boga przewodniczysz, umacniamy przywilejem stolicy apostolskiej, stanowiąc, aby wszystkie posiadłości, wszystkie dobra, które ten kościół słusznie z prawem kanonicznym posiada albo w przyszłości roztropnie zdoła nabyć, służy trwale i nienaruszenie tobie i twoim następcom. Spomiędzy nich te przytoczyliśmy, wyrażając je własnymi imionami: z Gniezdna, z Ostrowa, z łęku (…). Również wsi arcybiskupa koło Sieradza: Sędziejewicy, Parno, Kluczycy, Kobierzycsko, Dębica, Jarociny, Manina, te wszystkie razem z ich posiadaczami już poprzednio."

Wzmianka o Sieradzu pojawia się również w Księdze Rogera (Księga przyjemnych podróży przez nieznane lądy), znana po łacinie jako Tabula Rogeriana – geograficzny opis świata oraz jego przedstawienie na mapie, spisana przez arabskiego geografa Muhammada al-Idrisiego w roku 1154 dla króla Sycylii Rogera II. „(...) Posiada on winnice, oliwki i mnogie drzewa (różnych) gatunków owoców. Do miast jego należą: Kraków, Gniezno, Wrocław, Sieradz, N(u)grada, Ś(i)tnu. Wszystkie one są sławnymi stolicami i silnymi centrami, w których zebrane są dostatki rozmaitych krajów. Prócz tego zażywają one szacunku, ponieważ (przebywają) w nich uczeni wykształceni w dziedzinach nauki i religii rumijskiej (…). Rzemieślnicy ich są zręczni i obznajmieni ze swymi zawodami. Co się tyczy miasta Krakowa, miasta Gniezna, i reszty jej (Polski) wspomnianych miast, są to miejscowości o blisko siebie stojących budowlach (lub: o zwartym zabudowaniu) i szeregu dóbr przyrodzonych; zbliżają się do siebie swą wielkością, a opisy ich i wygląd są identyczne (podobne).”
     W owym czasie Sieradz wraz z Łęczycą stanowił zwarte i rozległe przestrzennie terytorium łęczycko-sieradzkie, którego obszar obejmował około 20 tys. km.Blisko 2/3 tamtego terytorium pokrywałoby się z obszarem obecnego województwa łódzkiego.
     Dokument lokacyjny Sieradza zaginął. Według pisma z 1298 r. prawa miejskie nadał Sieradzowi książę Kazimierz Konradowic między 1247 a 1255 rokiem. W tym czasie także dominikanie założyli w mieście swój klasztor, co potwierdza ówczesną rangę Sieradza. W XIV wieku, na miejscu spalonego przez Krzyżaków w 1331 r. drewnianego grodu, król Kazimierz Wielki wzniósł sieradzki zamek. Obok niego założono kościół św. Trójcy, który w XV wieku przekształcono w kolegiatę. Miasto otoczono murami obronnymi, wałami i fosą.
   Do Sieradza prowadziły trzy bramy – Krakowska, Warcka i Grodzka. Bramy Warcka i Grodzka (dzisiejsza ul. Zamkowa) uległy zniszczeniu w drugiej połowie XVIII wieku, Krakowska dotrwała do 1800 roku. Począwszy od XV wieku rozwój przestrzenny miasta koncentrował się na powstawaniu i rozbudowie przedmieść. Pierwszym powstałym na południu było Przedmieście św. Mikołaja (wokół tzw. Poświętnej Górki), drugim – Porzecze - nad rzeką Żegliną, oraz najmłodsze Nowe Przedmieście (tzw. Nowe Miasto lub Nowy Rynek) rozwiniętym koło Bramy Warckiej w połowie XVI wieku.
     Niestety, harmonijny rozwój Sieradza zakłócały kilkakrotne najazdy - Tatarów, Czechów oraz Krzyżaków. Mimo to od XIII do XV w. odbyło się w Sieradzu 15 walnych zjazdów, w sześciu przewodniczyli królowie polscy. 26 lutego 1383 roku na sejmie w Sieradzu zapewniono poselstwo węgierskie, że królową Polski zostanie córka króla Ludwika - Jadwiga. W 1432 roku na zjeździe sieradzkim podjęto zobowiązanie, wybrania po śmierci Władysława Jagiełły królem Polski jego najstarszego syna - Władysława, zwanego później Warneńczykiem. W 1445 roku dokonano w mieście elekcji króla Kazimierza Jagiellończyka. Wśród XV – wiecznych wydarzeń, w których sieradzanie zapisali się złotymi zgłoskami nie można pominąć słynnej bitwy pod Grunwaldem. Jan Długosz w swych „Rocznikach czyli Kronikach sławnego Królestwa Polskiego” pisze, iż pomiędzy 51 polskimi oraz 40 litewskimi chorągwiami znajdowały się dwie sieradzkie. „Ósma, ziemi sieradzkiej, miała znak, w którego jednej połowie znajdowało się pół białego orła na czerwonym polu, a w drugiej połowie pół ognistego lwa na białym polu.” I dodaje dalej: „Trzydziesta, wojewody sieradzkiego Jakuba z Koniecpola, miała jako godło białą podkowę z opuszczoną w dół przednią częścią, opatrzoną krzyżem, na czerwonym polu.” W nagrodę za męstwo w bitwie król Władysław Jagiełło nadał sieradzanom przywilej używania do pieczęci czerwonego laku stosowanego wcześniej tylko przez królów i książąt.
   Okres największego rozkwitu miasta pod względem gospodarczym i kulturalnym przypadł na czasy Odrodzenia. Na początku XVI w. żyło i pracowało tu 162 rzemieślników skupionych w 12 cechach, m. in. sukienników, kuśnierzy i krawców. Miasto było również ważnym ośrodkiem handlu. Na miejscowych jarmarkach można było spotkać zagranicznych kupców, nawet z odległej Hiszpanii i Portugalii. W Sieradzu osiedlali się m.in. Szkoci. Wymianie handlowej sprzyjało korzystne położenie miasta. Leżał on bowiem na trasie trzech szlaków o znaczeniu krajowym, wchodzących w skład większych połączeń międzynarodowych. Przez miasto przewożono sól z Małopolski do Wielkopolski, a z Mazowsza, Sandomierskiego i Rusi pędzono bydło i konie na Śląsk. Przewożono ponadto wełnę, chmiel, łój, skóry, wino i wosk. O znaczeniu Sieradza w owym czasie świadczy liczba ok. 350 domów i ponad 2000 mieszkańców, co sytuowało go w czołówce średnich miast w Polsce.

     Niestety wraz ze schyłkiem XVI w. kończą się czasy świetności Sieradza. Największy regres datuje się na XVII i pierwszą połowę XVIII wieku. Nastąpił on głównie w wyniku wojen szwedzkich, pożarów i pomorów. Skalę zjawiska obrazują liczby. Na początku XVII wieku w mieście stały tylko 53 domy zamieszkane przez ok. 300-400 osób.    Dopiero pod koniec XVIII w. miasto powoli zaczęło się odbudowywać. Szczególnie duże zasługi w porządkowaniu spraw miejskich położyła utworzona w 1780 roku Komisja Dobrego Porządku, która zajęła się finansami miasta oraz wydawaniem przepisów dotyczących ustroju i administracji. W końcu XVIII wieku Sieradz liczył ok. 1,5 tys. mieszkańców, znajdowało się w nim 191 domów mieszkalnych i pracowało 80 rzemieślników, reprezentujących 21 zawodów.